โครงสร้างเชิงพื้นที่ของระบบนวัตกรรมไทย
ยุทธศาสตร์สู่การเป็น ประเทศรายได้สูงปี ค.ศ. 2037 ภายใต้แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 — ตอบหมุดหมายที่ 2 ท่องเที่ยวคุณภาพ · 4 ศูนย์กลางการแพทย์ · 8 เมืองอัจฉริยะ
เครือข่ายเขตเศรษฐกิจ 14 แห่ง · 10 จังหวัด
Thailand Innovation District (TID) คือเครือข่ายเขตเศรษฐกิจ 14 แห่ง ที่ใช้เทคโนโลยีและนวัตกรรมเป็นกลไกยกระดับคุณค่าทรัพยากร คุณภาพชีวิต และเพิ่มมูลค่าเศรษฐกิจ · กระจายใน 10 จังหวัดทั่วประเทศ · มีมหาวิทยาลัยและสถาบันวิจัยเป็นแกนหลักของแต่ละพื้นที่
14 เขตแบ่งเป็น 4 ประเภทตามบทบาทของพื้นที่และความเชี่ยวชาญของมหาวิทยาลัย — การแพทย์และการส่งเสริมสุขภาพ 5 เขต · ท่องเที่ยวมูลค่าสูง 4 เขต · อุตสาหกรรมมูลค่าสูง 1 เขต · มูลค่าสูง 4 เขต — ครอบคลุม 60 สาขาเศรษฐกิจยุทธศาสตร์
ดำเนินงานภายใต้กรอบ กฎบัตรเขตนวัตกรรม · มีมติคณะรัฐมนตรีรับรองพื้นที่เขตนวัตกรรมให้เป็นพื้นที่พัฒนาพิเศษ · อยู่ในแผนหลักของกระทรวงอุตสาหกรรม · มีสิทธิประโยชน์จาก BOI 10 ฉบับและสิทธิประโยชน์อื่น · เชื่อมภาครัฐ (ส่วนกลางและท้องถิ่น) · ภาคเอกชน · สถาบันการศึกษา · และภาคประชาชน ให้ทำงานร่วมกันบนพื้นที่เป้าหมายเดียว
14 เขตนวัตกรรม · 4 ประเภท
แต่ละเขตนวัตกรรมมีมหาวิทยาลัยแกนหลัก สถาบันวิจัย และภาคีภาคเอกชน/ท้องถิ่น ทำงานร่วมกันในพื้นที่เป้าหมาย · คลิกเพื่อดูรายเขตและรายละเอียดเชิงลึก
- AMID · ภูเก็ต (ม.อ.ภูเก็ต)
- SKID · สงขลา (ม.อ.หาดใหญ่)
- KMID · ขอนแก่น (ม.ขอนแก่น)
- SVND · มทส. · นครราชสีมา
- BMID · ม.บูรพา · ชลบุรี
- หมู่เกาะทะเลตราด · ตราด
- เกาะพะงัน · สุราษฎร์ธานี
- หางดง-สะเมิง · เชียงใหม่
- เขาใหญ่ · นครราชสีมา
- NBIO · นครสวรรค์ไบโอคอมเพล็กซ์
- สุราษฎร์ธานี · 3 บริเวณ
- แม่โจ้ CWFC · เชียงใหม่
- หางน้ำสาคร · ชัยนาท
- RMUTI · มทร.อีสาน โคราช
เชื่อม 4 ภาคส่วน ในพื้นที่เดียวกัน
ทุกเขตนวัตกรรมทำงานด้วยโมเดลเดียวกัน — ไม่มีภาคส่วนใดเป็นเจ้าของ · ทุกฝ่ายเป็น equal partner ภายใต้กรอบกฎบัตรเขตนวัตกรรม
ภาควิชาการ
- มหาวิทยาลัย — 14 แกนนำในเขต
- สถาบันวิจัย — สวทช · BIOTEC · MTEC · Food Innopolis
- ศูนย์วิจัยเฉพาะทาง ในพื้นที่
ภาครัฐ
- ส่วนกลาง — รัฐบาล · กระทรวง · BOI · กนอ · NIA
- ภูมิภาค — สาธารณสุข · ท่องเที่ยวฯ จังหวัด
- ท้องถิ่น — อบจ · เทศบาล · อบต
เขตนวัตกรรมมูลค่าสูง
ภาคเอกชน
- กกร — หอการค้า · สอท · สทท
- สภาอุตสาหกรรมท่องเที่ยว
- บริษัทนวัตกรรม · ภาคเอกชน
ภาคประชาชน
- สมาคม · องค์กรประชาชน
- มูลนิธิ
- ชุมชน ในพื้นที่
จากกฎบัตร สู่เขตนวัตกรรมมูลค่าสูง
พัฒนาการของเครือข่ายเขตนวัตกรรมมูลค่าสูงของประเทศไทย ตั้งแต่จุดเริ่มต้นของกลไก “กฎบัตร” จนถึงเครือข่ายทางการภายใต้กระทรวงอุตสาหกรรม
กำเนิดกลไก “กฎบัตร”
สมาคมการผังเมืองไทยได้รับการสนับสนุนงบประมาณวิจัยจาก สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) ให้ศึกษาการพัฒนาเมืองและเศรษฐกิจรูปแบบใหม่ · ค้นพบว่า “กฎบัตร” (Charter) เป็นกลไกที่มีศักยภาพในการสร้างการมีส่วนร่วมจากทุกภาคส่วน จึงร่วมกับเทศบาล 5 แห่งพัฒนากฎบัตรเพื่อการพัฒนาเมืองและเศรษฐกิจขึ้น
ระเบียงเศรษฐกิจเวลเนสอันดามัน
ช่วงต้นการระบาด COVID-19 · กฎบัตรไทย ร่วมกับกรมสนับสนุนบริการสุขภาพ · ม.สงขลานครินทร์ วิทยาเขตภูเก็ต · สวทช. และภาคเอกชน เสนอจัดตั้ง ระเบียงเศรษฐกิจเวลเนสอันดามัน (Andaman Wellness Economic Corridor) ในพื้นที่ภูเก็ต กระบี่ พังงา · ได้รับมติจากคณะกรรมการศูนย์กลางแพทย์ (Medical Hub) รับรอง · ต่อมาขยายเป็น ระเบียงเศรษฐกิจเวลเนสประเทศไทย
คณะรัฐมนตรีรับรองพื้นที่พัฒนาพิเศษ
รัฐบาล พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา อนุมัติหลักการให้ประกาศเขตนวัตกรรมการแพทย์และการส่งเสริมสุขภาพในพื้นที่ระเบียงเศรษฐกิจ เป็นพื้นที่พัฒนาพิเศษ · กฎบัตรไทยร่วมกับ ม.สงขลานครินทร์ · ม.บูรพา · มทส. · มทร.อีสาน · ม.ขอนแก่น · ม.ราชภัฏอุดรธานี · ม.แม่โจ้ · ม.แม่ฟ้าหลวง จัดตั้งเขตนวัตกรรมท่องเที่ยวและอุตสาหกรรมมูลค่าสูงเพิ่มเติม
กระทรวงอุตสาหกรรมรับเป็นแผนหลัก
กระทรวงอุตสาหกรรม โดยรัฐมนตรีว่าการฯ รับหลักการนำเขตนวัตกรรมทั้ง 3 กลุ่มเข้าเป็นแผนงานหลักของกระทรวง · ตั้งคณะอนุกรรมการยกร่างแนวทางพัฒนา Thailand Innovation District (TID) · กฎบัตรไทยมอบหมายภาคเอกชนกระตุ้นการลงทุน · จัดตั้ง เครือข่ายการลงทุนเขตนวัตกรรมมูลค่าสูง (IDI Network) เป็นกลไกเชื่อมโยงนิเวศนวัตกรรม
เครือข่ายทางการ · ฉบับปรับปรุงล่าสุด
ฉบับกรกฎาคม 2025 ปรับปรุงโครงสร้างเครือข่ายเป็น 14 เขตนวัตกรรมมูลค่าสูง ใน 10 จังหวัด · แบ่งเป็น 4 ประเภท · ครอบคลุม 60 สาขาเศรษฐกิจยุทธศาสตร์ · เริ่มดำเนินงานภายใต้สิทธิประโยชน์ BOI 10 ฉบับ · เชื่อมภาครัฐ ภาคเอกชน สถาบันการศึกษา และภาคประชาชนให้ทำงานร่วมกันบนพื้นที่เป้าหมายเดียว
กลไกเชื่อมต่อระบบนิเวศนวัตกรรมของประเทศ
เขตนวัตกรรมมูลค่าสูงทำหน้าที่เชื่อมต่อระบบนิเวศของห่วงโซ่อุตสาหกรรมการผลิตและการบริการ เพื่อผลิตเศรษฐกิจมูลค่าสูง ผ่านการบูรณาการระหว่างมหาวิทยาลัย หน่วยวิจัย องค์กรปกครองท้องถิ่น องค์กรภาคเอกชน และองค์กรประชาชน
ระบบนิเวศนวัตกรรมที่สมบูรณ์
สร้างกลไกส่งเสริมนิเวศนวัตกรรม เชื่อมต่อห่วงโซ่อุตสาหกรรมยุทธศาสตร์ — ยา · วัคซีน · เครื่องมือแพทย์ · ดิจิทัล · วัสดุขั้นสูง · พลังงานสะอาด · เศรษฐกิจหมุนเวียน
โครงสร้างพื้นฐานที่เอื้อต่อการลงทุน
ร่วมกันพัฒนาทางกายภาพ โครงสร้างพื้นฐาน สาธารณูปโภค สิ่งอำนวยความสะดวก ยกระดับคุณภาพชีวิตให้ประชาชน สร้างความพร้อมการลงทุนทั้งในและต่างประเทศ
4 ภาคส่วนทำงานร่วมกันในพื้นที่จริง
บูรณาการความร่วมมือระหว่างเขตนวัตกรรมมูลค่าสูง มหาวิทยาลัย หน่วยวิจัย องค์กรปกครองท้องถิ่น องค์กรภาคเอกชน และองค์กรประชาชน
พื้นที่เศรษฐกิจใหม่ทั่วทุกภูมิภาค
เขตเศรษฐกิจใหม่ที่กระจายอยู่ทั่วทุกภูมิภาค ลดความเหลื่อมล้ำทางเศรษฐกิจ สร้างโอกาสให้ประชาชนเข้าถึงงาน มีความมั่นคงมั่งคั่งด้วยการจ้างงานนวัตกรรม (Innovation Jobs)
อ้างอิงจาก: เขตนวัตกรรมมูลค่าสูงประเทศไทย (ปรับปรุงกรกฎาคม 2025) · กฎบัตรไทย
4 นโยบายการพัฒนา
กรอบยุทธศาสตร์ที่ขับเคลื่อนเขตนวัตกรรมมูลค่าสูงทุกแห่ง
สร้างกลไกส่งเสริมนิเวศนวัตกรรม
เชื่อมต่อห่วงโซ่อุตสาหกรรมและบริการมูลค่าสูง ให้เกิดการทำงานร่วมกันระหว่างภาคส่วนในพื้นที่เดียวกัน
สร้างความเข้าใจและตระหนัก
ร่วมกับหน่วยงานท้องถิ่น เปลี่ยนแปลงกายภาพและเศรษฐกิจพื้นที่ให้รองรับการลงทุนและนวัตกรรม
บูรณาการความร่วมมือ
ระหว่างเขต · มหาวิทยาลัย · สถาบันวิจัย · อปท. · เอกชน · และประชาชนในพื้นที่ ผ่านกลไกกฎบัตร
เป็นแกนกลางเศรษฐกิจมูลค่าสูง
ลดความเหลื่อมล้ำ สร้าง Innovation Jobs และกระจายการลงทุนทั่วประเทศ ไม่กระจุกตัวในกรุงเทพฯ
6 เป้าหมายหลักของเขตนวัตกรรม
จากโครงสร้างพื้นฐานสู่การครองส่วนแบ่งตลาดโลก
- 01
วางผังการใช้ที่ดิน + ออกแบบสถาปัตยกรรมชุมชน
อาคาร สภาพแวดล้อม และโครงสร้างพื้นฐาน ที่เอื้อต่อการลงทุน การวิจัย และการอยู่อาศัยของบุคลากรนวัตกรรม
- 02
สร้างนิเวศนวัตกรรม + เชื่อมซัพพลายเชน
แพลตฟอร์มดิจิทัล การทดสอบ การรับรองมาตรฐาน ให้ผลิตภัณฑ์นวัตกรรมไทยเข้าสู่ตลาดได้จริง
- 03
ยกระดับกิจการให้ใช้นวัตกรรมเข้มข้น
พัฒนาบุคลากรเชี่ยวชาญด้านเทคโนโลยีและนวัตกรรม เปลี่ยนธุรกิจในพื้นที่จากแรงงานเข้มข้นสู่นวัตกรรมเข้มข้น
- 04
ยกระดับภาพลักษณ์ผลิตภัณฑ์สู่ระดับโลก
ตราสัญลักษณ์ · มาตรฐาน · การรับรองระดับสากล จากท้องถิ่นสู่ภูมิภาคและตลาดโลก
- 05
พัฒนาเทคโนโลยีสร้างมาตรฐานระดับนานาชาติ
ดึงดูดการลงทุน startups และผู้เชี่ยวชาญต่างชาติ สร้างระบบนิเวศที่แข่งขันได้กับเขตนวัตกรรมโลก
- 06
ครองส่วนแบ่งตลาดโลก
การแพทย์ · ยา · ชีวเภสัชภัณฑ์ · เครื่องมือแพทย์ · วัสดุขั้นสูง — ผลิตภัณฑ์มูลค่าสูงของไทยสู่เวทีโลก